Meten met twee maten

Blog

6 april 2018

Van Peter Drucker is de bekende uitspraak “What is measured gets managed”. Pas als een directie zich meetbare resultaten ten doel stelt en regelmatig checkt of men op de goede weg is, bereik je als bedrijf wat je wilt. Dat is ook een goede leidraad voor de commissarissen: “what is measured gets supervised”. Een commissaris kan alleen effectief toezichthouden als er meetbare afspraken zijn gemaakt. Periodiek check je dan aan de hand van cijfers en objectief vastgestelde criteria of het managent op de goede weg is: omzetcijfers, productiecijfers, ziekteverzuim, omvang van de kosten, afname of groei van de winst. Dat zijn heldere indicatoren voor succes. Dat denken we tenminste.

Al die cijfers leveren namelijk een potentieel diepe valkuil op. Meten is inderdaad weten. Helaas weet je alleen wat je gemeten hebt. En dat is nooit genoeg. Dat is een waarheid die bitter en zuur is, vooral voor commissarissen. Het is ook een waarheid die maar zelden onder ogen wordt gezien. Er is namelijk langzamerhand een bekrompen gewoonte ontstaan om supervisie te beperken tot het periodiek nalopen van overzichten en staatjes. Het inzicht dat commissarissen krijgen wordt dan teruggebracht tot een kokervisie op de getalletjes, die braaf met de regelmaat van de klok worden geproduceerd. Dat geeft wel inzicht in cijfers, maar geen inzicht in de werkelijke voortgang van de organisatie.

De cognitief psycholoog Robbert Sternberg heeft er terecht op gewezen dat in bestuurskamers aspecten als wijsheid, beoordelingsvermogen, ethiek en integriteit stelselmatig worden genegeerd. Het zijn begrippen die niet lijken te passen bij jonge, snelle executives die in strakke pakken strakke beslissingen nemen op basis van strakke cijfers. Uit talloos sociaal psychologisch onderzoek blijkt echter dat hoedanigheden zoals wijsheid, beoordelingsvermogen, vertrouwen en integriteit voor succesvol groepsgedrag veel belangrijker zijn dan statistisch gefundeerd inzicht in zogenaamd objectief gemeten prestaties. Maar ja, hoe meet je wijsheid? Wat is ethisch en wat niet? Hoe beoordeel je iemands beoordelingsvermogen? Dat is makkelijker gezegd dan gedaan!

“Wat leert dat aan commissarissen? Meten is inderdaad weten. Echter moet onderwerp van gesprek worden met welke maten wordt gemeten. ”

Wat leert dat aan commissarissen? Meten is inderdaad weten. Echter moet onderwerp van gesprek worden met welke maten wordt gemeten. Daarbij moet welbewust worden besproken welke andere relevante, misschien lastiger meetbare elementen voor het goed functioneren van de organisatie van belang zijn. Besproken moet worden hoe die elementen meetbaar kunnen worden gemaakt. Als dat niet zo simpel is, dan moet je iets anders afspreken om deze cruciale elementen voor gezonde bedrijfsvoering onderdeel van je supervisie te maken. Gelukkig kan dat best, namelijk door de onderwerpen periodiek op de agenda te plaatsen en gewoon de vraag te stellen: is onze organisatie integer? Waarom? Waar blijkt dat uit? Voorbeelden graag! Hetzelfde geldt voor de beoordeling van bestuurders en commissarissen. Vraag gerust aan de directeur of hij of zij zichzelf als een wijs persoon beschouwt en waar dat uit blijkt. Meten met twee maten dus!

Deze blogpost is ook in het Papiaments beschikbaar. Klik hier om een pdf te downloaden.

Heeft u zelf een vraag over corporate governance? Mail deze dan naar governance@ekvandoorne.com en wie weet wordt uw vraag in de volgende column behandeld.